Sabancı Vakfı’nın 17. Sezon Fark Yaratanlarından Seher Akyol, bireysel bir farkındalıkla başlattığı koruma mücadelesini kurduğu DEKAFOK Derneği çatısı altında bilim insanları ve gönüllülerin katılımıyla küresel ölçekli bir kıyı ekosistemi hareketine dönüştürdü.
Bireysel Çabadan Kurumsal Harekete
Seher Akyol’un koruma yolculuğu, sahilde yumurtalarının yanında yaşamını yitirmiş bir deniz kaplumbağasıyla karşılaşmasıyla başladı. İlk olarak sahilde çadır kurarak nöbet tutmaya başlayan Akyol, yerel yönetimlerle iş birliği yaparak bölgede ışıklandırma, yapılaşma ve araç girişine karşı önlemler alınmasını sağladı.
Çalışmalarını Akdeniz fokları ve kum zambaklarını da kapsayacak şekilde genişleten Akyol, 2020 yılında Deniz Kaplumbağaları, Akdeniz Fokları, Kum Zambakları Kıyı Koruma (DEKAFOK) Derneği’ni kurdu.
Bilimsel Veriler Işığında Somut Kazanımlar
DEKAFOK, akademisyenler ve uzmanlarla yürüttüğü iş birlikleri sayesinde kısa sürede bilimsel ve toplumsal bir farkındalık platformuna dönüştü:
-
Saha ve Ekosistem Güvenliği: Sahil devriyeleri, yuvalama alanlarının korunması ve ışık kirliliğinin önlenmesiyle deniz kaplumbağalarının yaşam alanları güvenli hale getirildi.
-
Denetim ve Düzenlemeler: Toplanan bilimsel verilerin ilgili kurumlarla paylaşılması sonucu bölgedeki trol teknelerinin faaliyetleri kontrol altına alındı.
-
Bütüncül Çevre Yaklaşımı: Sahil temizliği, kompost üretimi, geri dönüşüm ve yenilenebilir enerji uygulamaları bütüncül bir doğa koruma modeliyle hayata geçirildi.
Türkiye’nin İlk Resmi Bilgi ve Gözlem Merkezi
Manavgat Mendirek Yarımadası’nda yer alan merkez, bünyesindeki Deniz Ekosistemi Kütüphanesi, Eğitim Araştırma Laboratuvarı ve Deniz Kaplumbağası İlk Yardım ve Bakım Ünitesi ile araştırma, eğitim ve rehabilitasyon çalışmalarını tek çatı altında topluyor.
-
Toplumsal Eğitim: Bugüne kadar 45 binden fazla öğrenciye ulaşıldı. “Duymayan Kalmasın” projesiyle çocuklara nesli tehlike altındaki türlerin korunması bilinci kazandırılıyor.
-
Gönüllülük ve Staj: Her yıl yurt içinden ve yurt dışından onlarca gönüllüyü ağırlayan dernek, yumurtlama dönemlerinde kesintisiz devriyeler düzenliyor ve gençlere staj imkânı sunuyor.
-
Deniz Kaplumbağası İhbar Hattı: Türkiye’nin ilk ihbar hattı hayata geçirilerek vatandaşların doğrudan koruma süreçlerine katılımı sağlanıyor.
Sabancı Vakfı Genel Müdürü Nevgül Bilsel Safkan:
“Bireysel bir çabanın kolektif bir harekete dönüşmesinin en güçlü örneklerinden birini ortaya koyan Seher Akyol, DEKAFOK Derneği çatısı altında yürüttüğü çalışmalarla Antalya kıyılarındaki nesli tehlike altındaki türlerin ve kıyı ekosisteminin korunmasına öncülük ediyor. Bilim insanlarından gönüllülere, kamu kurumlarından üniversitelere kadar birçok paydaşı ortak bir amaç etrafında buluşturan Akyol, doğayla uyumlu bir yaşam kültürünün yaygınlaşmasına katkı sağlıyor.”
