Türkiye Yeşilay Cemiyeti; Bağımlılıkların Ekonomiye Maliyeti, Türkiye Kumar ve Türkiye Tütün raporlarının ardından, bağımlılıkla mücadele çalışmalarına bir yenisini daha ekleyerek Türkiye Alkol Araştırma Raporu‘nu kamuoyuyla paylaştı.
24 Haziran 2026’da düzenlenen lansman programında sunulan rapor; alkol kullanımının bireysel, toplumsal, halk sağlığı ve ekonomik etkilerini mercek altına alırken, özellikle genç nesillerin korunmasına yönelik makro politika önerilerine dikkat çekiyor.
-
Raporu Hazırlayan Kurum: Türkiye Yeşilay Cemiyeti
-
Açıklanma Tarihi: 24 Hari̇ran 2026
-
Öne Çıkan Bulgular: Arkadaş çevresi etkisi, erken yaşta başlama riski ve koruyucu politikalara toplumsal destek.
Rakamlarla Türkiye’de Alkol Kullanım Profili
Araştırma, Türkiye genelinde 15 yaş ve üzerindeki nüfusun alkol tüketim sıklığını ve kullanım bozukluğu oranlarını çarpıcı verilerle ortaya koyuyor:
-
Hayatında En Az Bir Kez Kullananlar: %20,8 (Her 5 kişiden 1’i)
-
Hiç Alkol Kullanmayanlar: %79,2
-
Son 12 Ay İçinde Kullananlar: %11,4
-
Son 30 Gün İçinde Kullananlar: %7,1
-
Alkol Kullanım Bozukluğu Yaygınlığı: Türkiye genelinde %4,8 (Dünya genelinde bu bozukluktan muzdarip yaklaşık 400 milyon kişi bulunuyor).
Alkole Başlama Yaşı ve Tetikleyici Faktörler
Rapora göre Türkiye’de alkol kullanmaya başlama yaşı ortalama 19,4 olarak belirlenirken, katılımcıların yarısının ilk alkol deneyimini 18 yaşında veya daha önce yaşadığı görüldü. Ayrıca erkeklerin alkole başlama yaşının kadınlara oranla daha düşük olduğu saptandı.
Alkol Kullanımına Başlama Nedenleri:
-
Arkadaş Çevresi Etkisi: %48,8
-
Eğlence Amacı: %45,4
-
Merak Duygusu: %43,6
Koruyucu Politikalara Toplumdan Tam Destek
Araştırma sonuçları, Türk toplumunun alkolle mücadele kapsamında yürürlüğe konması planlanan veya uygulanan koruyucu kısıtlamalara çok yüksek düzeyde destek verdiğini gösterdi. Vatandaşların desteklediği öncelikli düzenlemeler şunlar:
-
Öğrenci yurtları, spor kulüpleri ve kafelerde alkol satışının yasaklanması,
-
Reklam, sponsorluk ve promosyon faaliyetlerinin tamamen sınırlandırılması,
-
Benzin istasyonlarında alkol satışı yapılmaması,
-
Satış saatlerine ve yaş sınırlarına yönelik denetimlerin artırılması.
Uzman Görüşleri ve Değerlendirmeler
“Dünyada Her Yıl 2,6 Milyon İnsan Alkol Nedeniyle Hayatını Kaybediyor”
Doç. Dr. Mehmet Dinç (Yeşilay Genel Başkanı):
“Bağımlılık endüstrileri ürünlerini cazip ve normal göstererek yaygınlaştırmaya çalışıyor. DSÖ, alkol kullanımında güvenli bir alt sınır bulunmadığını ifade ediyor. Dünyada her yıl yaklaşık 2 milyon 600 bin insan; savaşlar veya salgınlar yüzünden değil, önlenebilir bir risk faktörü olan alkol nedeniyle ölüyor. Alkol sadece bir sağlık meselesi değil; trafik kazaları, şiddet, suç ve aile içi sorunların da kaynağıdır. 81 ildeki YEDAM’larımızla (Yeşilay Danışmanlık Merkezi) ücretsiz ve gizli destek sunuyoruz. Unutmayalım; bağımlılıkta tedavi mümkündür ve umut her zaman vardır.”
“Yaş Küçüldükçe Bağımlılık Riski Katlanıyor”
Prof. Dr. Rabia Bilici (Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi):
“Türkiye, başlama yaşı (19,4) açısından birçok ülkeye kıyasla daha koruyucu bir konumda. Ancak alkol kullanımına ne kadar erken yaşta başlanırsa, bağımlılık geliştirme riski de o kadar artıyor. Beynin karar verme ve dürtü kontrolünden sorumlu bölgelerinin gelişimi genç yetişkinliğe kadar sürdüğü için, yaş sınırlamaları hayati bir koruyucu kalkandır.”
“Alkol Kanser ve Sirozun Başlıca Risk Faktörüdür”
-
Prof. Dr. Ayşe Nurdan Tözün: “Alkol bilinçli bir çılgınlıktır. Vücudumuzun laboratuvarı olan karaciğerde yağlanmadan siroza kadar uzanan ciddi yıkımlara yol açar.”
-
Doç. Dr. Tülay Eren (Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Yönetim Kurulu Üyesi): “Toplumda alkolün kanserle olan doğrudan ilişkisi yeterince bilinmiyor. Bilimsel veriler ışığında, ‘bir kadehten bir şey olmaz’ diyenlerin aksine, biz ‘bir kadehten bir şey olur’ diyoruz. Alkolün güvenli bir kullanım düzeyi yoktur.”
