Girişimcilik Sosyal Girişimcilik

Hackerlar ve Toplumsal Fayda

Konuk Yazar; Şevket Uyanık – [email protected]  / @sevketuy

Amerika’daki ana akım medyanın devlerinden Fox Tv, hacktivist grup Anonymous hakkında 26 Temmuz 2007 tarihinde yaptığı haberi şöyle sunuyordu: ”İnternete bilgisayar oyunu gibi davranıyorlar, web sitelerini yağmalıyorlar…”. Gerçekten de Anonymous’un başlangıcı 4chan adlı web sitesine –daha öncesinde de chan siteleri vardı- ve bazı çevrimiçi oyunlara dayanıyordu. Burada oyun metaforu kavramıyla sosyolog Pierre Bourdieu devreye girer. Ona göre yaşadığımız sosyal hayat da, karşılıkları farklı olsa da ve sadece bir mücadele alanı olmanın dışında da, aynı zamanda bir oyuna benzemektedir.

Öte yandan LulzSec isimli grup ise, Anonymous ekibinden bazı kişiler tarafından harekete geçirilen, ismini, onların gerçek kimliğini bulmaya yönelik faaliyetler gösteren bir “security” firmasından alan ve bu tarz firmalarla dalga geçmeyi görev edinen bir gruptur. Anonymous’un doğduğu 4chan platformunda, “herkesin” özgürce kullanımına açık ve içeriklerini anonymous adıyla paylaşabildiği /b/ board, belki de onların kimseye belli etmeden örgütlendiği ve harekete geçtiği bir alandır. Hatta elemanlardan biriyle yapılan röportajda, tüm anonymous rumuzuyla yapılan paylaşımların tek bir kişi tarafından yapıldığına dair eğlenmek adına bir söylenti türettiklerini okuyabiliriz.

Bu anlamda Anonymous’u, Gilles Deleuze’ün ortaya attığı ve Félix Guattari ile birlikte geliştirdikleri “organsız beden” (1) kavramına benzetebiliriz. Bu bedenler güvenli iletişimlerini ve anonim örgütlenmelerini, 1988 yılında yaratılan IRC (internet relay chat – internet aktarmalı sohbet) üzerinden gerçekleştiriyorlar. Türkiye’de 80 kuşağı Mirc’i ve #Zurna’yı hatırlayacaktır. IRC, günümüzün güvenilmez ve gözetime açık iletişim platformlarına göre SSL bağlantısı ve şifreleme özellikleriyle daha güvenli ve sadece metin tabanlı bir platform. Ayrıca bu platform, dosya alış-verişine de olanak sağlar. IRC üzerinde çoklu sohbetler kanallar (#kanalismi) üzerinden gerçekleşir ve bu kanalların yöneticileri vardır.  İşte anonymous gibi grupların eylemlerine karar verdikleri, bilgi paylaşımları için kullandıkları, eylemleri değerlendirdikleri ve çeşitli bildirileri yazmak için fikir yürüttükleri alan IRC üzerindeki kanallardır.

Kullandıkları ortak dil ve imgeler, anonim örgütlenmelerin “küme aklını” oluşturan en önemli unsurlardan biridir. Anonim örgütlenmelerin içinde de, toplumsal fayda ve eylemlerin niteliği konusunda yer yer anlaşmazlıkların çıktığı gözlemlenmektedir. İnternet üzerindeki örgütlenmelerde, “gerçek hayat” takinden biraz daha farklı, daha hızlı, değişken ve dramatik akışlar mevcuttur. Bu durum, ağlar arası hareketliliğin ve eylemliliğin yoğun yaşandığı hacker gruplarında sıkça görülen durumlardır ve oldukça doğaldır. Bu toplulukları, eylem anlarında bir anda birleşip –buna, daha yoğun ve zor eylemlerde birleştirilen botnet güçlerini de ekleyebiliriz- eylem tamamlandıktan sonra dağılan anonim topluluklar (flash-mobs) olarak tanımlarsak, dijital eylem dünyası ile sokak hareketlerinin birlikteliğini de görebiliriz. Öte yandan, bu topluluklar içinde yer alan bazı hackerların, birbirlerini doxlama yani, gerçek kimliklerini deşifre etme faaliyetleri de bilinmektedir. Bu yaptıkları aslında güvenlik güçlerine bir hizmettir. Bu yüzden bu eylemciler, eylem kabiliyetleri dışında kendilerini şifreleme ve anonimlik üzerine de yeteneklerini sergilemek zorundadırlar.

Toplumsal hareketler literatüründen biliyoruz ki, harekete geçmek farklı aşamaları, özel olarak bir ilk başlatma aşaması ile daha sonra hareketliliği sürdürme aşamasını (bu aşama bilhassa uzun dönemli kitlesel oturma eylemlerinde önemlidir) kapsayan dinamik bir süreçtir.(2) İşte günümüzde anonymous, wikileaks, telecomix gibi organizasyonların, kamuya açtıkları belgi ve belgelerle, toplumsal hareketlerin ilk başlatma unsurunu harekete geçirdiğini ve gelecek dönemlerde de geçireceğini söyleyebiliriz. Sonuçta bu grupların kullandığı radyo yayınları, mail grupları, şifreli iletişim ve bazı internet platformları gibi araçlar, dijital ortamda haberleşip fiziksel ortamda toplanmaya yarayan araçlardır. Tekno-eylemci grupların bir önemli özelliği de, toplumsal hareketlerde her zaman ifade özgürlüğü ve insan hakları tarafında durmaları, bilgiye ulaşımın önündeki sınırlamalara ve yasaklara karşı mücadele etmeleridir.

 

(1) Kavram hakkında daha fazla bilgi için, Adrian Parr’ın hazırladığı The Deleuze Dictionary‘den Oğuz Karayemiş’in çevirdiği makaleye bakılabilir.

http://www.kavramveduyum.com/2014/02/organsz-beden-nedir-kylie-message.html

(2) Paolo Gerbaudo, Twitler ve Sokaklar: Sosyal Medya ve Günümüzün Eylemciliği, çev. Osman Akınhay, Agora Kitaplığı, 2014, s.73

Etiketler

Yorum yazın

Yorum yazmak için tıklayınız

sivilalan.com’un E-Bültenine Abone Olun

Bizi Sosyal Medyada Takip Edin!

Etkiniz AB Programı

Etkiniz AB Programı
Anlatan Eller