İklim İçin 350 Derneği ile Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA) tarafından birlikte hazırlanan “İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Araştırması: BIST 30 Şirketlerinin 2024 Yılı Görünümü” yayımlandı.
BIST 30 Endeksi’nde bankacılık harici işlem gören 26 şirketin sürdürülebilirlik ve iklim performansını inceleyen araştırma, şirketlerin 2024 yılında sınırlı ilerleme kaydettiğini ortaya koyuyor. Karbonsuz üretime geçiş için finansmana erişim, değer zinciri dönüşümü ve karbon düzenlemelerine uyum, öncelikli başlıklar arasında öne çıkıyor.
Raporun Öne Çıkan Bulguları
-
Dört şirketin net sıfır veya karbon nötr hedefi için herhangi bir tarih beyanı bulunmuyor.
-
26 şirketin %60’ı orta seviye ESG risk kategorisinde yer alıyor.
-
13 şirket ESG skorunu korurken; dört şirketin iklim değişikliği, altı şirketin su güvenliği skoru yükseldi.
-
Sekiz şirketin iklim değişikliği ve su güvenliği konularında hiç raporlama yapmadığı görülüyor.
-
Değer zinciri boyunca emisyon raporlaması genişlese de yalnızca bir şirket tüm kapsamları (Kapsam 1–2–3) raporladı.
Endeksin Büyük Bölümü Orta Risk Grubunda
2023–2024 Sustainalytics risk derecelerine göre, BIST 30’daki ciddi ve yüksek risk oranı %46’dan %24’e gerilerken, düşük riskli şirket oranı %12’den %16’ya yükseldi. Buna karşın şirketlerin %60’ı hâlâ orta risk grubunda yer alıyor.
Rapora göre BİM, Şişecam ve Türk Hava Yolları’nın ESG skorları iyileşirken; Enka İnşaat, Ereğli Demir Çelik ve Sabancı Holding’in skorlarında gerileme yaşandı. Migros düşük ESG risk grubunda yer alan tek şirket olurken, Astor Enerji’nin üst üste iki yıldır raporlama yapmadığı tespit edildi.
İklim ve Su Güvenliğinde Tutarlı Raporlama Eksik
Sekiz şirketin 2024 yılında ne iklim değişikliği ne de su güvenliği raporlaması yaptığı görülürken, bazı şirketlerin yalnızca iklim değişikliği raporlamasıyla yetindiği belirtildi. CDP kapsamında ilk kez raporlama yapan şirketler olduğu gibi, bazı şirketlerin skorlarında da düşüşler kaydedildi.
Değer Zinciri Emisyonlarında Bütüncül Yaklaşım Zayıf
Kapsam 1 ve 2 emisyonlarını raporlayan şirket sayısı 23, Kapsam 3 emisyonlarını raporlayan şirket sayısı ise 15 oldu. Tüm değer zinciri emisyonlarını raporlayan tek şirketin Şişecam olduğu belirtildi.
Net Sıfır Hedefi Veren Şirket Sayısı 16
Rapora göre 16 şirket net sıfır hedef yılı açıklarken, 10 şirket bu konuda herhangi bir tarih paylaşmadı. Net sıfır hedefleri ağırlıklı olarak 2050 yılına işaret ederken, bazı şirketler daha erken veya daha geç tarihleri benimsedi.
Uzman Görüşleri
İklim İçin 350 Derneği Koordinatörü Efe Baysal, raporun reel sektörün iklim krizine uyumda hâlâ yetersiz kaldığını gösterdiğini vurgulayarak, iklim performansının şirketler için artık stratejik bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
SEFiA Kıdemli Analisti Dr. Evrim Özyorulmaz Akcura ise ESG risk dağılımındaki iyileşmelere rağmen, raporlama eksiklikleri ve net sıfır hedefi açıklamayan şirketlerin sürdürülebilirlik olgunluğunun henüz homojen bir seviyeye ulaşmadığını ortaya koyduğunu belirtti.
Raporun tamamına ulaşmak için tıklayın.
